شاهنامه نمونه شاخص مقاومت فرهنگی در برابر فراموشی تاریخی است

به همت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان، نشست علمی «آشنایی با شاهنامه و حکیم فردوسی» در سالن کتابخانه مسجد کبود ایروان برگزار شد.

به گزارش پایگاه خبری آوای شاهنامه به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، این رویداد فرهنگی، با حضور جمعی از ایران‌شناسان، استادان دانشگاه، دانشجویان رشته‌های مرتبط و معلمان زبان فارسی، به بستری برای بازخوانی یکی از مهم‌ترین متون هویت‌ساز جهان ایرانی تبدیل شد.

در این نشست، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان به تبیین جایگاه شاهنامه در منظومه فکری و فرهنگی ایران پرداخت و با تأکید بر این‌که «فردوسی صرفاً شاعر نیست، بلکه کنشگری فرهنگی است»، شاهنامه را نمونه‌ای برجسته از «مقاومت فرهنگی در برابر فراموشی تاریخی» دانست.

محمد اسدی موحد،  با نقد نگاه تقلیل‌گرایانه به شاهنامه به‌عنوان صرفاً یک متن حماسی، گفت:  این اثر در لایه‌های عمیق خود حامل حکمت، اخلاق و نظامی از ارزش‌های انسانی است که در طول قرون، در شکل‌دهی به هویت ملی ایرانیان نقش‌آفرین بوده است.

وی خاطر نشان کرد: شاهنامه از طریق بازسازی حافظه تاریخی، تثبیت زبان فارسی و ارائه الگوهای اخلاقی چندلایه-از سیاوشِ عدالت‌خواه تا کاوهِ معترض و رستمِ تراژیک-به یکی از ارکان بنیادین هویت ایرانی تبدیل شده است.

رایزن فرهنگی ایران در ادامه، مفهوم «ایران» در شاهنامه را فراتر از یک مرز جغرافیایی دانست و آن را «یک سازه فرهنگی و تمدنی مبتنی بر خرد، عدالت و وفاداری» توصیف کرد؛ مفهومی که به گفته وی، ظرفیت آن را دارد تا در فضای متکثر فرهنگی منطقه قفقاز جنوبی، به‌عنوان پلی برای گفت‌وگوی میان‌فرهنگی ایفای نقش کند

در ادامه این نشست، آناهیتا والی، پژوهشگر و شاهنامه‌پژوه به معرفی ساختار روایی، لایه‌های معنایی و کارکردهای فرهنگی شاهنامه پرداخت.

وی با ارائه تحلیلی دقیق از داستان‌های شاخص این اثر، بر پیوندهای عمیق فرهنگی میان ایران و ارمنستان تأکید کرد و شاهنامه را نه‌تنها میراثی ایرانی، بلکه بخشی از سرمایه فرهنگی مشترک در گستره تمدنی منطقه دانست.

والی با دعوت از دانشجویان و پژوهشگران ارمنی به مطالعه عمیق‌تر شاهنامه، این اثر را «گنجینه‌ای زنده و پاسخ‌گو به نیازهای فکری و اخلاقی انسان معاصر» توصیف کرد و افزود: ملتی که چنین گنجینه ادبی و تمدنی در اختیار دارد، از بنیانی فرهنگی برخوردار است که به‌سادگی قابل زوال یا نابودی نیست.

در ادامه این برنامه فرهنگی، اجرای شاهنامه‌خوانی توسط یکی از دانش‌آموزان ایرانی، جلوه‌ای زنده از تداوم سنت‌های ادبی در نسل جدید را به نمایش گذاشت.

همچنین، اجرای قطعه «ای ایران» توسط یک نوازنده ارمنی، با استقبال حاضران همراه شد و نمادی از هم‌نشینی فرهنگی و عاطفی میان دو ملت را رقم زد.

در ادامه، شاعران حاضر با قرائت اشعاری در وصف فردوسی و شاهنامه، بر عمق ادبی و الهام‌بخش این اثر تأکید کردند.

این نشست با بخش پرسش و پاسخ به پایان رسید؛ جایی که حاضران به طرح دیدگاه‌ها و پرسش‌های خود درباره ابعاد مختلف شاهنامه و کارکردهای آن در دنیای معاصر پرداختند