هشت جستار درباره فردوسی و شاهنامه؛ خوانش دیک دیویس از حماسه ملی ایران
avayeshahnameh
۱۴۰۵-۰۵-۲۹
کتاب «هشت جستار درباره فردوسی و شاهنامه» نوشته دیک دیویس و ترجمه مسعود جعفری جزی، اثری پژوهشی درباره فردوسی و شاهنامه است که به بررسی ابعاد گوناگون این اثر ماندگار ادبی و فرهنگی میپردازد.

به گزارش پایگاه خبری آوای شاهنامه، کتاب «هشت جستار درباره فردوسی و شاهنامه» مجموعهای از جستارهای شاهنامهشناسی است که خواننده را با نگاهی پژوهشگرانه با شاهنامه همراه میکند و از زوایایی متفاوت، جایگاه این اثر را در ادبیات و فرهنگ ایرانی مورد توجه قرار میدهد.
نویسنده در این مجموعه میکوشد از خوانش صرفاً داستانمحور فاصله بگیرد و به لایههای فکری و فرهنگی شاهنامه توجه کند؛ از این رو، کتاب برای خوانندهای که میخواهد فراتر از روایت داستانهای حماسی با شاهنامه آشنا شود، قابل تأمل است.
دیک دیویس، نویسنده این کتاب، یکی از ایرانشناسان شناختهشده غربی است که بخش مهمی از فعالیت علمی و ادبی او به ادبیات کلاسیک فارسی و بهویژه شاهنامه فردوسی اختصاص دارد.
دیویس علاوه بر پژوهش درباره ادبیات فارسی، ترجمهای انگلیسی از شاهنامه نیز ارائه کرده و از این طریق در معرفی حماسه فردوسی به مخاطبان غیرایرانی نقش داشته است.
در جستارهای این کتاب، منابع تاریخی و روایی فردوسی و نسبت میان تاریخ و روایت حماسی مورد بررسی قرار گرفته است. دیویس همچنین به جایگاه اسطوره در شاهنامه توجه دارد و میکوشد چگونگی پیوند عناصر اسطورهای با ساختار روایی و حماسی اثر را نشان دهد.
مفهوم ایران و هویت ایرانی نیز از مباحث مهم این کتاب است. نویسنده شاهنامه را تنها یک منظومه حماسی نمیداند، بلکه آن را متنی مؤثر در شکلگیری و تداوم حافظه تاریخی و فرهنگی ایرانیان میبیند. از این منظر، روایتهای فردوسی در پیوند با تصور ایرانیان از گذشته، سرزمین و هویت فرهنگی آنان بررسی میشود.
جایگاه زنان در روایتهای حماسی و شیوه شخصیتپردازی قهرمانان شاهنامه نیز در این مجموعه مورد توجه قرار گرفته است. دیویس با بررسی شخصیتها و روایتهای شاهنامه، به برخی ویژگیهای ساختار حماسی و شیوه پرداخت شخصیتها میپردازد. مسئله بیتهای الحاقی و مباحث مربوط به متن شاهنامه نیز از دیگر موضوعاتی است که در این جستارها مورد بررسی قرار گرفته است.
ترجمه مسعود جعفری جزی امکان آشنایی خواننده فارسیزبان با دیدگاه یک پژوهشگر و ایرانشناس غیرایرانی درباره فردوسی و شاهنامه را فراهم میکند. از این منظر، کتاب میتواند برای دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی و علاقهمندان به شاهنامهپژوهی، فرصتی برای آشنایی با یکی از رویکردهای معاصر در مطالعه شاهنامه باشد.
چاپ نخست کتاب «هشت جستار درباره فردوسی و شاهنامه» سال ۱۴۰۳، در قطع رقعی و 272 صفحه از سوی نشر نیلوفر راهی بازار نشر شده است.