بازآفرینی «زال و رودابه» در آمریکا؛ شاهنامه الهام‌بخش نمایشگاهی از هنر معاصر شد

آوای شاهنامه – مینا عبادی‌زاده

نمایشگاهی از مجموعه آثار «راشین خیریه» در شهر واشنگتن، یکی از ماندگارترین روایت‌های شاهنامه فردوسی را با زبان هنر امروز بازخوانی می‌کند.

به گزارش پایگاه خبری آوای شاهنامه، نمایشگاه «The Book of Shahnameh: Tales of Persia» با آثاری از راشین خیریه، هنرمند ایرانی–آمریکایی، از ۱۳ تیر تا ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ (۴ ژوئیه تا ۲ اوت ۲۰۲۶) در گالری IA&A at Hillyer شهر واشنگتن دی‌سی برگزار شد. این نمایشگاه با الهام از داستان زال و رودابه، یکی از شناخته‌شده‌ترین روایت‌های عاشقانه شاهنامه فردوسی، کوشیده است پیوند میان ادبیات کلاسیک ایران و هنرهای تجسمی معاصر را به نمایش بگذارد.

در این مجموعه، داستان زال و رودابه نه به شیوه تصویرگری سنتی شاهنامه، بلکه با زبانی امروزی و در قالب نقاشی‌های بزرگ‌مقیاس، طراحی و ترکیب عناصر نگارگری ایرانی با بیان معاصر روایت شده است؛ رویکردی که مخاطب غیرایرانی را نیز با جهان اسطوره‌ای شاهنامه آشنا می‌کند.

روایت تصویری یک عشق ماندگار

زال و رودابه از ماندگارترین داستان‌های شاهنامه‌اند؛ روایتی که افزون بر جنبه عاشقانه، آغازگر تولد رستم، بزرگ‌ترین پهلوان حماسه ملی ایران است. راشین خیریه در آثار این نمایشگاه، این روایت را از قالب بازنمایی صرف خارج کرده و با بهره‌گیری از رنگ‌های درخشان، لایه‌های تزیینی، نقوش گیاهی و ترکیب‌بندی‌های آزاد، فضایی خیال‌انگیز آفریده است که یادآور سنت نگارگری ایرانی است، اما در عین حال با زبان هنر معاصر سخن می‌گوید.

در بسیاری از آثار، چهره‌های زال و رودابه در میان باغ‌های ایرانی، پرندگان، گل‌ها و نقش‌مایه‌های نمادین دیده می‌شوند؛ عناصری که علاوه بر زیبایی بصری، مفاهیمی چون عشق، سرنوشت، امید و پیوند انسان با طبیعت را نیز بازتاب می‌دهند.

خاطره‌های کودکی؛ سرچشمه شکل‌گیری آثار

راشین خیریه درباره این مجموعه گفته است که نخستین آشنایی او با شاهنامه به سال‌های کودکی بازمی‌گردد؛ زمانی که مادربزرگش داستان‌های فردوسی را برای او روایت می‌کرد. به گفته او، همان روایت‌های شبانه، سال‌ها بعد الهام‌بخش خلق آثاری شد که اکنون در این نمایشگاه به نمایش درآمده‌اند.

به همین دلیل، آثار این مجموعه تنها بازآفرینی صحنه‌هایی از شاهنامه نیستند، بلکه نوعی گفت‌وگوی شخصی هنرمند با خاطرات، هویت فرهنگی و میراث ادبی ایران به شمار می‌روند.

گفت‌وگوی شاهنامه با هنر امروز

برگزارکنندگان نمایشگاه هدف از این رویداد را معرفی بخشی از فرهنگ و ادبیات ایران به مخاطبان بین‌المللی عنوان کرده‌اند. در کنار نمایش آثار، برنامه‌ای برای گفت‌وگو با هنرمند و اجرای زنده نقاشی نیز برگزار شد تا بازدیدکنندگان با روند تبدیل روایت‌های شاهنامه به آثار تجسمی معاصر آشنا شوند.

برگزاری این نمایشگاه نشان می‌دهد که شاهنامه، پس از گذشت بیش از هزار سال، همچنان ظرفیت الهام‌بخشی برای هنرمندان معاصر را حفظ کرده است. در سال‌های اخیر، روایت‌های فردوسی در قالب نمایشگاه‌های هنری، کتاب‌های مصور، انیمیشن، تئاتر و پروژه‌های چندرسانه‌ای در کشورهای مختلف بازآفرینی شده و به مخاطبان تازه‌ای معرفی شده‌اند.

نمایشگاه «The Book of Shahnameh: Tales of Persia» نیز در همین مسیر، کوششی برای ارائه خوانشی معاصر از یکی از مهم‌ترین متون کلاسیک ایران است؛ خوانشی که شاهنامه را نه صرفاً اثری متعلق به گذشته، بلکه متنی زنده و الهام‌بخش برای هنر امروز معرفی می‌کند.

منابع

– IA&A at Hillyer Gallery, The Book of Shahnameh: Tales of Persia.
– East City Art, Rashin Kheiriyeh: The Book of Shahnameh.
– وب‌سایت رسمی راشین خیریه (Rashin Kheiriyeh).