اوای شاهنامه پایگاه خبری تخصصی آوای شاهنامه
نامورترین نسخه مصور شاهنامه
به گزارش پایگاه خبری آوای شاهنامه، یکی از نامورترین و ارزشمندترین نسخه های مصور و آراسته شاهنامه در جهان، «شاهنامه بایسنقری» است .این شاهنامه دیدنی که در قرن نهم هجری تحریر شده، یادگار شاهزاده بایسنقر میرزا، نوه تیمور لنگ و فرزند شاهرخ میرزا است.
این شاهزاده هنر دوست تیموری که مکتب خطاطی و نقاشی مینیاتور هرات را بنا نهاد، در سال 833 هجری، بیش از چهل نقاش، تذهیب کار و خطاط را گرد هم آورد تا تحت نظر استاد جعفر تبریزی، از خطاطان چیره دست مکتب هرات، به تحریر شاهنامه مشغول شوند. شاهزاده پس از اتمام این نسخه خطی، دستور داد، شرحی از زندگی فردوسی و چگونگی سرودن شاهنامه به متن اصلی افزوده شود. گرچه اين مقدمه از نظر درستي مطالب تاريخي ضعف دارد، اما از آنجا كه تدوين آن موجب رواج بيشتر شاهنامه- نه تنها در ايران بلكه در سراسر جهان- شده، شایسته ستايش است.
شاهنامه بایسنقری به دلیل چند ويژگي، از نسخه هاي مشهوري چون «شاهنامه دموت» و «شاهنامه شاه طهماسبي» كه قبل و بعد از آن پديد آمدهاند، برتر است. نخستين و برترين امتياز اين نسخه آن است که نسخهاي كامل و دست نخورده، در ميان شاهنامههاي مشهور و رده اول به شمار ميآيد. امتياز ديگر اين نسخه به خاطر زيبايي و آراستگي آن است كه در نوع خود كممانند است. نگارگري، تذهيب، تجليد و ديگر آرايه هاي كتاب نیز با مهارتي خاص انجام شده است.
«شاهنامه بايسنقري» به قطع رحلي است، روي كاغذ خانبالغ نخودي كتابت شده و 700 صفحه دارد. هر صفحه نيز 31 سطر و هر سطر 3 بيت به قلم نستعليق و و با كتابت خفي جعفر بايسنقري است. ابتدای کتاب با يك شمسه مذهب عالي، حاوي كتيبهاي به قلم رقاع بر زمينه زرين، شامل نام و القاب بايسنقر ميرزا آغاز ميشود. صفحه هاي دوم و سوم نسخه، شامل تصوير شكارگاه است و در اين دو صفحه مذهّب به نقش دو ترنج، نام و القاب شاهزاده ديده ميشود. همچنين دو صفحه آغاز متن کتاب با حاشيه هاي مذهب و مرصع آراسته شده و بين سطر هاي آن طلا اندازي شده است. نسخه «شاهنامه بايسنقري» جمعاً با 22 تصوير آبرنگ آراسته شده است. جلد اين نسخه، چرميِِ ضربيِِ طلا پوش با دو حاشيه روغني در بيرون و سوخت مُعرقِ طلايي بر زمينه لاجوردي در داخل است.
